Sanctvs Petrvs Apostolvs Birzebbvgae Patronvs

San Pietru Appostlu, Patrun ta' Birżebbuġa

Il-Madonna tar-Rużarju, Gudja



Informazzjoni
 

 
Feast: Our Lady of the Rosary
Locality: Gudja
Feast Day: First Sunday of October
   
 
The procession with the Statue of Our Lady of the Rosary of Gudja is back in church, while the orchestra performs the most awaited antiphon.
 
 

Il-Fratellanza tar-Rużarju tal-Gudja.
 

L-istorja tal-Każin 'La Stella' u l-festa tal-Madonna tar-Rużarju tmur lura għal bosta snin infatti dawn jafu l-bidu tagħhom mill-wisq antika fratellanza tas-Santissmu Rużarju mwaqqfa fl-1588 wara l-ewwel u l-unika fratellanza ta' dak iż-żmien jiġifieri dik tas-santissimu sagrament.  Il-Fratellanza hija mogħnija b'ħafna affarijiet prezzjużi fosthom żewġ lampieri tal-fidda, żewġ lanterni u salib tal-fidda, sett ieħor ta' żewġ lanterni u salib tal-metall li joħorġu għall-purċissjoni, ventartal tal-fidda xogħol ta' Manuel Buhagiar, sett fjuretti tal-ganutell, kif ukoll bosta gandlieri tal-injam indurati bil-fidda.  Ta' min jgħid ukoll li fost l-armar tal-fratellanza għandna wkoll salib bil-korp tal-injam li kien jezisti fil-kapella ta' Bir Miftuħ.  B'għożża kbira l-fratellanza żżomm ukoll il-bolla li tfakkar il-twaqqif tagħha, din kienet giet rnogħtija mill-papa ta dak iż-żmien u issa tinsab fis-sagristija tal-parroċċa arċimatriċi tal-Gudja.  Din il-bolla tfakkar ukoll l-istess twaqqif ta' l-istess fratellanza f'Ħaż-Żebbuġ.  Fost it-teżori fil-knisja tal-Gudja, insibu l-artal kif ukoll il-kwadru ddedikat lill-Madonna tar-Rużarju li jinsab fuq ix-xellug tal-Parroċċa.  L-artal hu magħmul minn irħam rarissimu li 'llum il-ġurnata ma għadux jezisti u hu l-istess artal li kien hemm fil-kappella ta' Bir Miftuħ.  Dan inġab fil-knisja parrokkjali wara li din ġiet mibnija fl-1656.  Ġużeppi Salerno huwa l-pittur tal-kwadru artistiku li hemm fuq dan l-artal li jirrapreżenta lill-Verġni Marija żżomm lil binha Ġesu f'idejha u taħt il-barka tagħha hemm rappreżentati figuri ta' San Ġorġ, San Duminku, Santa Katerina, u l-Papa San Nikola.  Dawn huma mdawwra b'ħmistax-il posta tar-Rużarju.  L-istatwa tal-Madonna tar-Rużarju li nsibu 'llum mhijiex l-unika waħda li ntużat.  Qabilha kien hemm l-istatwa l-antika li 'llum tinsab fil-kappella tal-Lunzjata.  Din hija xogħol fl-injam maħduma minn Anton Chircop fl-1851 u kienet toħroġ tliet darbiet fis-sena: għall-festa ta' Santa Marija, għall-festa tal-Madonna tal-Warda, kif ukoll għall-fcsta tal-Madonna tar-Rużarju.  Iktar tard inħasset il-ħtieġa li din l-istatwa tinbidel biex fl-1921 inbeda x-xogħol fuq L-istatwa artistika li għadna ngawdu sal-lum.  Din saret mill-bravissimu statwarju Gudjan Àngelo Dalli, li hi xogħol tal-kartapesta u l-ispiża laħqet is-somma ta' għaxar liri.  Fl-1922 iddaħħlet għall-ewwel darba fil-pjazza tar-raħal fost il-ferħ u l-entużjażmu tal-partitarji Riżurjanti.  Aktar tard inħadmu bradella u pedistall li huma maħduma fuq disinn ta' Manuel Buhagiar, waqt li xogħol sar minn ibnu Toni Buhagiar.  Il-poplu Riżurjant huwa ferm kburi bil-wirt li tħalla lilu għaliex dan huwa kollu frott tas-sagrifiċċju ta' missirijietna li dejjem żammew ħajja f'qalbhom l-imħabba lejn Marija Santissima.
 
The 'La Stella' Band of Gudja concludes its march, while a replica of the church's statue is put on display over a decorated wooden column.
 
 

Żvilupp tas-Soċjeta' Filarmonika 'La Stella A.D. 1919' tal-Gudja.
 

Aktarx illi aħna kif nisimgħu bis-sena 1919, il-hsieb tagħna mill-ewwel imur fuq l-irvelljlet tas-Sette Gugnio.  Iżda għall-Gudjani, is-sena 1919 tfakkarhom fi ġrajja storika oħra.  Din hija t-twaqqif taċ-Circolo Musicale La Stella.  Fl-1914 faqqgħet l-ewwel Gwerra Kbira li damet tkaxkar sa-sena 1918.  Il-Gudjani ħallew il-gwerra tispiċċa u s-sena ta' wara fl-1919, qablu u ddeċidew bejniethom li jiffurmaw u jwaqqfu għaqda u każin.  Hawnhekk insibu it-tliet fundaturi taċ-Circoio Musicale La Stella, jikru l-ewwel dar biex tilqagħhom bħala każin f'numru 1, Triq id-Dejqa, fejn kellha gallerija fis-sular ta' fuq, tagħti għall-pjazza.  Dawn it-tliet fundaturl kienu Gio Maria Abdilla, li l-Gudjani kienu jafuh bħala "Ta' Bexxaq", Anġlu Dalli li kienu jsibuh bħala "Josu" u kif ukoll Carmelo Żammit, li nafuh bħala l-"Qondos".  L-għan ewlieni li għalih ġiet imwaqqfa s-Soċjeta' Mużikali "La Stella" kien li titwaqqaf orkestra biex fil-festa tal-Madonna tar-Rużarjj tibda ddoqq kemm ġewwa l-knisja kif ukoll barra.  Hekk twieled iċ-"Circolo Musicale La Stella", biex fil-1936, l-orkestra "La Stella" ġiet trasferita f'banda.  Tal-Każin "La Stella", minn dejjem kellhom ideat progressivi.  Ix-xiri tal-karozza li 'llum nafuhom bħala karozza tal-linja huwa eżempju ta' dan.  Fis-sena 1925, jiġifieri meta l-każin "La Stella" kien ilu biss sitt snin imwaqqaf kien hemm fost is-soċi, numru minnhom mhux ħażin jaħdmu t-tarzna u billli dak iż-żmien kien għad m'hawnx mezzi ta' trasport ħlief xi karozzin, jew xi karettun bil-bhima, dawn il-ħaddiema kellhom ta' bilfors, imorru kuljum ġewwa Bormla u jiġu lura bil-mixi.  Għaxar minn dawn is-soċi ħaddiema tat-tarzna ħarġu 20 lira sterlina kull wieħed li għal dak iż-żmien kienet somma kbira biex jixtru din il-karozza tal-linja.  ll-karozza semmewha s-'Saint Mary'.  Barra li din il-karozza kienet taqdihom biex imorru għax-xogħol it-tarzna, is-soċi ġieli kienu wkoll jorganizzaw xi ħarġa għal xi festa f'xi belt jew raħal.  Pass għaqli minn missirijietna qalbiena kien li jmexxu s-sede tagħhom mid-dar numru 1, Triq id-Dejqa għal oħra fejn krew din id-darba l-post fejn qiegħdin illum, jiġifieri post numru 145, Pjazza tal-Knisja.  Din id-dar antika kienet ir-residenza tal-kappillan u f'xi żmien ieħor serviet bħala Mużew għat-tagħlim tad-duttrina.  Fl-1971, il-kumitat b'sagrifiċċji kbar, xtara din id-dar, biex b'hekk ikunu jistgħu jbiddlu u jagħmlu kostruzzjonijiet li jgħoddu għal każin ta' banda.  Flok il-ħafna kmamar żgħar, inbnew żewġ swali kbar waħda isfel u oħra fuq.  Fl-1990, il-kumitat ta' dak iż-żmien xtara dar oħra antika, maġenb u li tmiss mal-każin, li fiha kien hemm ġnien kbir u mill-ewwel inbidlet f'bitħa kbira għall-każin.  ll-ħsieb imminenti kien li din id-dar antika tinħatt u jinbnew kmamar moderni, li huma ta' ħtieġa għal każin ta' banda fiż-żminijiet tal-lum.  Fl-1986, il-kumitat tal-każin, flimkien mad-delegati tan-nar xtraw ħafna għelieqi 'l bogħod, iżda fil-limiti tal-Gudja, u bnew fihom kmamar moderni fejn ikun jista' jinħadem in-nar, skond il-liġijiet tal-pulizija.  Ix-xogħol tal-bini sar mill-istess dilettanti tan-nar u hekk illum, 'La Stella Fireworks Factory', hija waħda mill-iżjed moderni u komdi li hawn f'Malta.
 
 Fireworks Displays for the feast of Our Lady of Rosary in Gudja.
 
 

Referenzi:

 

Sit uffiċjali tas-Soċjeta' 'La Stella' tal-Gudja: www.lastellabandclubgudja.com.mt illum, 21 ta' Settembru 2009.

 

Il-Madonna taċ-Ċintura, Gudja

 
 

Informazzjoni
 
Feast: Our Lady of Consolation
Locality: Gudja
Feast Day: Last Sunday of October
   
 
The Statue of Our Lady of Consolation of Gudja is taken out of its niche, and the feast is declared as 'open'.
 
 

Il-Kult tal-Madonna taċ-Ċintura.
 

Id-devozzjoni lejn il-Madonna taċ-Ċintura beda fis-seklu sittax.  Qabel l-1572, jidher li fil-Belt ta' Bologna kien hemm xi Parroċċa ddedikata lil San Giacomo, li fiha konna nsibu 2 Fratellanzi (Konfraternitajiet): waħda kienet imsemmija 'Our Lady of the Gurdle' u l-oħra kienet 'Our Lady of Consolation'.  Tgħiduli, imma dawn mhux l-istess?  Jidher li f'din il-knisja dawn kienu żewġ Konfraternitajiet distinti, iżda ġara li fiż-żmien il-papat ta' Gregorju XII (1572-1585), dawn iż-żewġ fratellanzi ingħaqdu flimkien u saru Fratellanza waħda taħt l-isem 'Our Lady of Consolation'.  Il-kult lejn il-Madonna taċ-Ċintura jaf l-oriġini tiegħu lill-Ordni Agostinjan.  Waħda mill-affarijiet li l-Ordni Agostinjan iħaddan b'devozzjoni hija proprju din l-istorja meta San Monica, Omm Santu Wistin, li huwa sewwasew il-fundatur tal-Ordni Agostinjan, kienet inkwetata u mħassba mhux ftit meta fir-raba seklu, binha, jiġifieri Santu Wistin, kien għaddej minn ħajja ħażina żafna mimlija vizzji u dnubiet.  Jingħad li matul il-lejl, waqt mument ta' sofferenza, dehritilha l-Madonna, liebsa libsa vistuża (vistu) imma b'ċinorin mimli dija.  Jingħad li l-Madonna, b'turija ta' ħniena tat dan iċ-ċinturin, simbolu ta' safa, lil Monica biex tilbsu u tħeġġeġ lill-oħrajn jilbsuh ukoll.  Maż-żmien din imbagħad għaddietu lil binha Wistin, li għadda l-istess tradizzjoni lill-membri tal-Ordni li kien waqqaf hu.
 
The statue of Our Lady of Consolation of Gudja is carried shoulder-high out of the church.
 
 

Twaqqif u firxa ta' Fratellanzi tal-Madonna taċ-Ċintura f'Malta.
 

Kif wieħed jista' jimmaġina, il-kult lejn il-Madonna taċ-Ċintura beda meta daħal f'Malta l-Ordni Agostinjan.  L-ewwel referenza li għandna f'Malta lejn id-devozzjoni tal-Madonna taċ-Ċintura tmur lura sas-sena 1594 fejn naraw li kien hemm xi kappella fl-Imdina, fejn 'Bieb il-Griegi', iddedikata lil San Nikola u li fiha nisbu altar iddedikat lill-Madonna taċ-Ċintura bi kwadru li jġib l-istess xbieha tal-Madonna, akkumpanjata minn San Nikola u Sant'Ambroġ.  Sas-seklu 17, l-Ordni Agostinjan, kull fejn kien residenti f'Malta, jiġifieri fir-Rabat ta' Malta u ta' Għawdex, kif ukoll fil-Belt Valletta, kellu xi forma ta' qima, permezz ta' xi altar lil din il-Madonna taċ-Ċintura.  Ġara li dak iż-żmien, il-Papa, bis-saħħa ta' digriet maħruġ mill-Kongregazzjoni Mqaddsa tal-Indulġenzi, ta lil dawn il-knejjes xi indulġenzi speċjali, liema digriet kien ikkonfermat mill-Papa ta' wara, jiġifieri mill-Papa Klement X f'ittra miktuba nhar is-27 ta' Marzu 1675.  Dawn l-indulġenzi bdew jiġbdu lejhom nies mhux ħażin u ħafna kienu jkunu dawk id-devoti li jattendu u jqimu lil din il-Madonna f'dawn il-knejjes Agostinjani biex ikunu jistgħu jibbenefikaw mill-grazzji ta' dawn l-indulġenzi.  Ġara li meta raw hekk, ħafna qassisin u kappillani ddeċidew li jwaqqfu fil-parroċċi tagħhom, fratellanzi bil-qima lejn il-Madonna taċ-Ċintura, imma biex jagħmlu dan kien jeħtiġilhom li jieħdu permess mingħand il-Prijur Ġenerali tal-Ordni Agostinjan ta' dak iż-żmien, l-iktar ukoll minħabba xi parroċċi kienu wisq viċin ta' xulxin, uħud minnhom b'inqas minn 3 mili biss 'l bogħod minn xulxin, fattur li dak iż-żmien kien jgħodd ħafna biex wieħed jingħata permezz iwaqqaf xi ħaġa ġdida.  Id-dokumenti storiċi juruna b'mod ċar li l-ewwel parroċċa li bbenefikat mit-twaqqif ta' Fratellanza bit-titlu tal-Madonna taċ-Ċintura, kienet dik ta' Ħal-Luqa fis-sena 1719, meta xi terzjarji tal-Ordni Agostinjan residenti f'Ħal Luqa talbu l-għajnuna ta' qassis biex jgħinhom f'din ix-xewqa.  Qatgħu xewqithom ukoll il-parruċċani ta' Ħ'Attard u Ħaż-Żebbuġ u fl-1721 twaqqfet Fratellanza taħt l-istess titlu fil-Mosta.  Fl-1727, twaqqfu l-Fratellanzi taċ-Ċintura ta' Ħal-Lija u l-Gudja.  Każ interessanti huwa dak ta' Ħal Qormi fejn għalkemm il-Fratellanza taċ-Ċintura twaqqfet x'imkien bejn l-1735 u l-1747, il-knisja parrokkjali kien diġa' kellha kwadru ddedikat lil din il-Madonna sa mill-1723.  Aktar tard, parroċċi oħra li daħħlu l-qima lejn din il-Madonna billi waqqfu fratellanzi għaliha kienu dawk ta' Ħaż-Żabbar, tal-Qrendi, ta' Ħal-Għargħur u taż-Żejtun.  L-aħħar żewġ parroċċi li nafi li waqqfu fratellanzi taħt dan it-titlu kienu dawk ta' Ħal-Tarxien u tal-Għarb f'Għawdex.  Dawn il-fratellanzi twaqqfu b'insistenza minn terzjarji membri tal-Ordni Agostinjan.
 
 The procession with the Statue of Our Lady of Consolation of Gudja is back in church, while the orchestra performs the most awaited antiphon.
 
 

Il-Fratellanza tal-Madonna taċ-Ċintura fil-Gudja
 

Il-Fratellanza tal-Madonna taċ-Ċintura fil-Gudja taf il-bidu tagħha fis-sena 1727, meta l-Prokuratur tal-knisja, Giovanni Abdilla, ħallas minn butu artal iddedikat lill-Madonna taċ-Ċintura.  L-imħabba lejn din il-Madonna tant kibret li twaqqfet niċċa f'kantuniera fejn  illum insibu l-għassa tal-pulizija.  L-istatwa f'din in-niċċa mhija ta' ħadd ħlief ix-xogħol tal-bravu skultur Żejtuni Xandru Farrugia.  Fis-sena 1839, din l-istatwa ingħatat xi indulgenza għal min jieqa u jitlob quddiemha.  Ninnutaw li f'perjodu ta' inqas minn tletin sena, f'Malta twaqqfu mhux inqas minn 11-il Fratellanza ddedikati lill-Madonna taċ-Ċintura.  Id-devozzjoni lejn il-Madonna taċ-Ċintura baqgħet tikber sal-ġurnata tal-lum.  Sa ftit snin ilu l-festa taċ-Ċintura fil-Gudja kienet issir jew fl-aħħar Ħadd t'Awwissu jew inkella l-ewwel Ħadd ta' Settembru, iżda dawn l-aħħar snin ġiet trasferita  għall-aħħar Ħadd ta' Ottubru.  Il-Fratellanza għandha wkoll għaxar bukketti tal-ganutell fuq l-artal tagħha u nħadmet girlanda tal-ganutell biex tintrama fejn is-sieq tal-istatwa tal-Madonna taċ-Ċintura.
 

Church Art, Band Music, Fireworks and Street Decorations for the feast of Our Lady of Consolation in Gudja.
 
 

Żvilupp tal-Għaqda Mużikali Marija Assunta, Gudja.
 

Jekk fuq ġewwa l-festi huma f'idejn il-Fratellanza li tkellimna dwarha, fuq barra l-festa tieħu ħsiebha l-Għaqda Mużikali Marija Assunta tal-Gudja, l-għaqda li twaqqfet fis-sena 1919.  Fl-istorja tal-Gudja nsibu li sas-sena 1883 kien jeżisti xi partit iddedikat lil Santa Marija, jiġifieri t-Titular tal-parroċċa tal-Gudja imma minħabba xi diżgwid dan għalaq il-bibien tiegħu fis-sena 1915 biex imbagħad twaqqfu ż-żewġ għaqdiet li nafu bihom illum.  Fil-bidu tas-sena 1919, is-sinjuri Abraham Żammit, Loretu Thewma, Giuseppi Gatt and John Baldacchino bdew diskussjonjiet biex iwaqqfu għaqda mużikali li tieħu sehem kemm fil-festa titulari ta' Santa Marija u kemm f'dik tal-Madonna taċ-Ċintura.  Ma' din l-idea qablu ħafna nies u fil-25 ta' Mejju tas-sena 1919 twaqqaf iċ-"Circolo Musicale Indipendente'.  Is-sena 1919 tfakkarna fl-irvellijiet tas-Sette Giugno, fejn din l-Għaqda wriet rispett lejn il-vittmi Maltin billi tellgħet bandiera mezzasta mal-każin tagħha.  Aktar tard matul dik is-sena twaqqfet l-Orkestra tant mistennija taħt id-ditrezzjoni ta' Maestro Ferdinando Falzon.  L-Għaqda bidlet isimha fl-1936 meta ssemmiet għar-Re Edwardu VIII.  Bejn l-1939 u l-1945, fl-eqqel tat-Tieni Gwerra Dinjija, is-Soċjeta' għaddiet is-sede tagħha biex jintuża mill-Awtoritajiet Governattivi ta' dak iż-żmien bħala kenn għal dawk li kienu tilfu djarhom.  Fl-attakk tat-12 t'April tal-1942, il-każin kien intlaqat minn bomba tal-għadu u d-dokumenti kollha flimkien ma' tifkiriet storiċi oħra ntilfu darba għal dejjem.  Fl-10 ta' Settembru tal-1943, is-Soċjeta' fdat ir-responsabbilta biex minn orkestra ssir banda f'idejn is-surmast Anthony Micallef, liema banda mbagħad ġiet imbierka mill-Isqof Emanuel Galea fit-13 t'Awwisu tal-1944 taħt l-isem "Our Lady Of Consolation".  Fis-sena 1993, is-Soċjeta' bidlet isimha għal dak preżenti 'Għaqda Mużikali Marija Assunta, Gudja'.  L-Għaqda għadha sal-lum tieħu sehem kemm fil-festa Titulari ta' Santa Marija kif ukoll f'dik tal-Madonna taċ-Ċintura.
 

Promo for Feast October 2009.
 

Referenzi: